Bảng điểm bị sửa luôn để lại dấu vết.

Công ty nào hoạt động quá một năm cũng từng nhận một giấy tờ không đúng như nó tự nhận. Có lúc học sinh biết. Thường hơn là gia đình đã trả tiền cho một tiệm gần trường để "hỗ trợ làm giấy tờ" và học sinh không hề biết người ta đã làm gì thay mình. Đằng nào thì nộp nó lên cũng đặt quan hệ của công ty với trường vào thế rủi ro, và đặt học sinh vào rủi ro lớn hơn nhiều so với mức các em hình dung.

Không ai đòi công ty phải là giám định viên tài liệu. Cái được đòi hỏi là nhìn, là để ý, và là báo lên thay vì chuyển tiếp. Đó là một ngưỡng thấp hơn nhiều so với vẻ ngoài của nó, vì phần lớn chỗ sửa không hề tinh vi.

Bắt đầu bằng phép tính.

Chỗ sửa phổ biến nhất là một điểm số hoặc một điểm tổng kết. Hãy tính lại đúng những gì giấy tờ đó tuyên bố. Điểm trung bình ghi trên đó có khớp với các điểm môn được liệt kê không? Tổng tín chỉ có khớp với tổng các tín chỉ thành phần không? Xếp loại có tương ứng với điểm số theo đúng thang của trường đó không? Người sửa một con số hiếm khi sửa hết những con số phụ thuộc vào nó.

Rồi kiểm cuốn lịch.

• Ngày cấp có rơi vào sau ngày hoàn thành mà nó chứng nhận không?
• Các ngày trong học kỳ có khớp với lịch học thuật trường công bố không?
• Ngày sinh của học sinh có nhất quán với năm em ấy được cho là bắt đầu bậc tiểu học hoặc trung học không?
• Thời lượng của bằng cấp có khớp với thời gian chương trình đó thực sự cần ở trường đó không?

Vênh về mốc thời gian là kiểu hỏng phổ biến thứ hai và dễ phát hiện nhất với người không chuyên, vì nó không cần một tài liệu nào để đối chiếu.

Rồi nhìn chính hiện vật.

Hãy phóng to. So kiểu chữ của từng trường thông tin với phần còn lại của biểu mẫu, nhất là những trường đáng sửa nhất. Tìm đường chân chữ bị lệch, khoảng cách không đều quanh một con số, một hoa văn nền bị đứt quãng phía sau một ký tự, một con dấu sắc nét ở mọi chỗ trừ chỗ nó cắt qua chữ. Trên bản scan, hãy nhìn nhiễu nén ảnh: vùng bị chỉnh sửa thường có kết cấu khác phần còn lại của trang.

Không điều nào trong số đó là bằng chứng. Tất cả chúng đủ để biện minh cho việc xin lại giấy tờ từ chính nơi phát hành.

Xác minh tại nguồn khi có thể.

Nhiều trường và tổ chức khảo thí có kênh xác minh, qua cổng trực tuyến, qua mã số in trên giấy tờ, hoặc qua văn bản đề nghị. Hãy dùng nó cho mọi thứ bất thường, mọi thứ đến từ nơi phát hành công ty ít gặp, và mọi thứ mà một thay đổi nhỏ sẽ cải thiện hồ sơ một cách đáng kể. Ghi lại đã hỏi ai, khi nào, và họ trả lời gì.

Nơi việc xác minh chậm hoặc không có, hãy nâng mức kiểm tra thay vì bỏ qua: một người thứ hai trong văn phòng cùng soát, hoặc yêu cầu bản gốc thay vì bản sao.

Làm gì khi thấy có chuyện.

1. 01Dừng lại. Đừng chuyển tài liệu đó cho trường khi câu hỏi còn treo, và đừng đính nó vào hồ sơ.
2. 02Đề nghị học sinh lấy bản gốc, từ nơi phát hành, qua chính kênh của nơi đó. Hỏi một cách trung tính, đừng giả định gì về việc ai đã sửa.
3. 03Ghi lại chỗ vênh, đã yêu cầu gì, đã nhận được gì, và kết quả ra sao. Bản ghi này bảo vệ học sinh không kém gì bảo vệ công ty.
4. 04Nếu tài liệu bị sửa một cách có chủ ý, hãy làm theo chính sách bằng văn bản của công ty. Hãy có một chính sách như vậy, và bảo đảm nó nói rõ chuyện gì sẽ xảy ra, để quyết định không phụ thuộc vào ai đang có mặt ở văn phòng.
5. 05Nói rõ với gia đình hậu quả của việc nộp nó lên sẽ là gì. Phần lớn người từng nghĩ đây là chuyện bình thường sẽ dừng lại khi hiểu rủi ro với tương lai của con mình.

Đưa việc kiểm tra vào bản ghi.

Đánh dấu một giấy tờ là đã xác minh phải là một hành động riêng, có chủ ý, của một người có tên, người đó nêu rõ đã kiểm bằng cách nào: qua cổng, liên hệ nơi phát hành, đã xem bản gốc, đối chiếu bản mẫu. "Đã xác minh" mà không có phương pháp và không có tên thì không phải một lần kiểm, đó là một ô tick, và nó chẳng đáng gì khi sáu tháng sau một trường hỏi giấy tờ đó đã được đánh giá ra sao.

Điểm của việc ghi chép không phải là nghi ngờ học sinh. Điểm của nó là khi một giấy tờ trong một nghìn hoá ra có vấn đề, công ty chỉ ra được chính xác đã làm gì với chín trăm chín mươi chín cái còn lại.